Videogames, κινηματογράφος, άλλες τέχνες, και πώς σχετίζο

[McSolid]

Επειδή πολλά έχουν ειπωθεί, και εγώ δεν έχω εκφράσει σαφη γνώμη για τα περί τέχνης και το τι πιστεύω, θα το πω ως εξής:

Για μένα έργο τέχνης είναι κάτι το οποίο δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα ανάγκης έκφρασης ενος δημιουργού με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο. Ακολουθεί σαφώς κάποιους κανόνες ανάλογα με το είδος, όμως αυτό δεν είναι απαραίτητο καθότι πολλές φορές μπορεί να εφευρίσκει νέους κανόνες και τρόπους ή να εξελισει τους παλαιούς. Ενα έργο τέχνης όμως πιστεύω ότι δεν δημιουργείται συνηθως ως κάτι χρηστικό και δεν εξυπηρετεί καμία ανάγκη ή τίποτε άλλο πέραν από την ίδια του την ύπαρξη, χωρις ομως να αποκλειεται και η χρηστικη του αξια (στην γλυπτικη ας πουμε υπαρχουν εργα τεχνης τα οποια εχουν και χρηστικη αξια). Κοινώς ο δημιουργός δεν νοιάζεται εάν το έργο του χρησιμοποιηθεί κάπου, καθως τον ενδιαφερει κυριως η αναγκη εκφρασης του και η ικανοποιηση αυτης μεσω του εργου του.

Επισης, για να θεωρηθει ως εργο τεχνης κατι, θα πρεπει να εγυρει συναισθηματα, εντυπωσεις και προκαλει το ενδιαφερον ανθρωπων οι οποιοι σχετιζονται ή ειναι γνωστες του ειδους και μπορουν να το εκτιμησουν. Ομως αυτο δεν αποκλειει το εργο αυτο να εκτημηθει και απο απλους ανθρωπους χωρις την απαραιτητη γνωση, μονο και μονο επειδη τους προκαλει συναισθηματα ή ενδιαφερον (παραδειγμα καποιο ποιημα, καποιο κινηματογραφικο εργο ή ενας πινακας).

Οπως ειναι λογικο, καθε εργο τεχνης κρυβει μεσα του την εμπνευση του δημιουργου, η οποια προκαλειται απο το οτιδηποτε θεωρει ενδιαφερον ή αξιο ο δημιουργος.

Με βαση αυτα τα ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ μου πιστευω, θεωρω οτι καποια απο τα εργα της βιομηχανιας μας προσεγγιζουν τον ορο "εργο τεχνης", χωρις ομως να μπορουν να το κατακτησουν για εναν πολυ σημαντικο λογο: η υπαρξη τους σχετιζεται με την εμπορικη τους ιδιοτητα. Κοινως δημιουργουνται με σκοπο το κερδος, υπακουοντας ετσι σε κανονες και νομους της αγορας οι οποιοι ουδεμια σχεση εχουν με τον ορο τεχνη.

ΟΜΩΣ, το ιδιο συμβαινει και με πολλα αλλα ειδη: η βιομηχανια του κινηματογραφου εχει το Hollywood και τα Blockbusters, η μουσικη εχει την Pop και τους εμπορικους (καθαρα) και καριεριστικους δισκους, η ζωγραφικη εχει καλυτεχνες οι οποιοι ζωγραφιζουν μονο και μονο για την επιβιωση τους, η λογοτεχνια εχει συγγραφεις οι οποιοι παραγουν σχεδον ετησιως βιβλια κ.ο.κ. Δεν ειναι ολα τα δημιουργηματα εργα τεχνης, οπως και δεν ειναι ολοι οι δημιουργοι καλυτεχνες.


Τελος, επαναλαμβανω οτι ολα τα παραπανω ειναι ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ μου αποψη, οπως ΕΓΩ την αντιλαμβανομαι και την νιωθω. Ετσι πιστευω οτι, ενω το χομπι μας δεν μπορει σε καμια περιπτωση να χαρακτηριστει απολυτως, εχει πολλα απο τα στοιχεια τα οποια χαρακτηριζουν καποια εργα τεχνης. Απλως θα πρεπει να οριμασει παραπανω, να βρει την ταυτοτητα του και τον χαρακτηρα του και να υπαρξουν σαφεις διαχωρισμοι μεσα στην βιομηχανια.

[i Have no Equal]

Συγγνώμη που επεμβαίνω χωρίς να έχω συνεισφέρει τίποτα στη μέχρι τώρα συζήτηση αλλά αυτά που λέει είναι βλακείες.

Ο Jeremy clarkson δε λεει ποτε βλακειες.....

[straier]

Συγγνώμη που επεμβαίνω χωρίς να έχω συνεισφέρει τίποτα στη μέχρι τώρα συζήτηση αλλά αυτά που λέει είναι βλακείες.

Πρώτον, ιστορικά τα έργα τέχνης δεν ήταν "άχρηστα", συχνά (αν όχι πάντα) εξυπηρετούσαν μια ανάγκη, είχαν μια χρησιμότητα (θρησκευτική, πολιτική κλπ). Η ιδέα ότι η τέχνη δεν πρέπει να είναι χρήσιμη είναι καινούργιο φρούτο του τελευταίου (ή έστω 2 τελευταίων) αιώνων και φυσικά δεν την ασπάζονται όλοι οι καλλιτέχνες (για πες το στον Πικάσο για τη Γκουέρνικα...).

Δεύτερον, ο ομιλητής στο βίντεό σου πέφτει σε μια λογική παγίδα. Λέει πως κάτι για να είναι τέχνη δεν πρέπει να έχει σκοπό ή λειτουργία. Ακόμα και αν ισχύει, είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για να είναι τέχνη. Και ο κόκκυξ μου δε μου χρησιμεύει σε τίποτα άρα είναι τέχνη;

[McSolid]

http://www.youtube.com/watch?v=aQ8xDia5RNY

Καπου στο 5:40 - 5:50 λεει ενα πολυ σημαντικο πραγμα για το τι πρεπει να θεωρειται τεχνη, και ειναι καλο σαν βαση για (ηρεμη και σοβαρη) κουβεντα.

[Evans]

. Πιστεύω ότι αυτό οφείλεται στο ότι ακόμα και μετά από τόση συζήτηση δεν έχουμε καταλάβει ότι τα καλά παιχνίδια κρίνονται απο τους κανόνες και το μέγεθος του χώρου πιθανοτήτων που διαδραματίζονται και όχι σε σεναριακές ανατροπές, "καλλιτεχνικές" προσεγγίσεις κ.λ.π.

Διαφωνώ απόλυτα με αυτό. Από τη στιγμή που υπάρχει τόσος λόγος και τόση κίνηση σε κάτι εναλλακτικό (αν θες καλλιτεχνικό) με την καμία δεν μπορείς να το εκμηδενίσεις, απλώς και μόνο επειδή δεν εντάσσεται στο πώς εσύ βλέπεις τα videogames και δεν απευθύνεται στον τρόπο που εσύ διασκεδάζεις. Δεν υποστηρίζω βέβαια ότι μόνο τα παιχνίδια που το πάνε σε κάτι πιο καλλιτεχνικό αξίζουν την προσοχή μας, αλλά στο ότι αποτελούν κάτι τελείως διαφορετικό και τους αρμόζει διαφορετική μεταχείριση από τη μεριά μας.

[Loggo]

Είπαμε, είπαμε.
Αλλά τα είπαμε από την αντίθετη μεριά.

[Ground_zero]

Gia Metal Gear eipate?

[Titus]

1) Εγώ απλά να τοποθετηθώ απέναντι στην άποψη ότι δεν υπάρχουν πλέον άνθρωποι και studios ικανά ή με ίσχυρές προσωπικότητες. ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ. Υπάρχουν ακόμα τέτοιοι άνθρωποι και συνεχίζουν να φτιάχνουν ξεχωριστά παιχνίδια, απλά το marketing και η δική μας επαφή με τον χώρο δεν μας επιτρέπει να τους εντοπίσουμε.

2) Επίσης στεναχωριέμαι όταν βλέπω να αναφέρονται συνέχεια σε τέτοιες συζητήσεις αποκλειστικά δυτικοί δημιουργοί, απο την στιγμή που αποδεδειγμένα υπάρχουν Ιάπωνες που έχουν παράγει πολύ καλύτερα δείγματα παιχνιδιών. Πιστεύω ότι αυτό οφείλεται στο ότι ακόμα και μετά από τόση συζήτηση δεν έχουμε καταλάβει ότι τα καλά παιχνίδια κρίνονται απο τους κανόνες και το μέγεθος του χώρου πιθανοτήτων που διαδραματίζονται και όχι σε σεναριακές ανατροπές, "καλλιτεχνικές" προσεγγίσεις κ.λ.π.

1) Enlighten us Αν κρίνεις ότι κάτι λείπει από τη συζήτηση πρόσθεσέ το! Από τη δική μου πλευρά, κάποτε ο Spector ή ο Carmack ήταν σημαντικό κομμάτι της μηνιαίας συζήτησης γύρω από τα videogames. Αυτή τη στιγμή ποιός έχει αναλάβει το ρόλο τους? Προσωπικά βλέπω κυρίως CEO's και Executive Directors.

2) Enlighten me Μιλώντας για μένα, ξέρεις πολύ καλά ότι δεν παίζω ιαπωνικά παιχνίδια, οπότε δε μπορώ να μιλήσω για κάτι που δε γνωρίζω. Ευχαρίστως να ακούσω κάτι παραπάνω (και μη μου πει κανείς για Xenosaga, το αναλύσαμε, πάμε παρακάτω).

[Jedah]

Εγώ απλά να τοποθετηθώ απέναντι στην άποψη ότι δεν υπάρχουν πλέον άνθρωποι και studios ικανά ή με ίσχυρές προσωπικότητες. ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ. Υπάρχουν ακόμα τέτοιοι άνθρωποι και συνεχίζουν να φτιάχνουν ξεχωριστά παιχνίδια, απλά το marketing και η δική μας επαφή με τον χώρο δεν μας επιτρέπει να τους εντοπίσουμε.

Επίσης στεναχωριέμαι όταν βλέπω να αναφέρονται συνέχεια σε τέτοιες συζητήσεις αποκλειστικά δυτικοί δημιουργοί, απο την στιγμή που αποδεδειγμένα υπάρχουν Ιάπωνες που έχουν παράγει πολύ καλύτερα δείγματα παιχνιδιών. Πιστεύω ότι αυτό οφείλεται στο ότι ακόμα και μετά από τόση συζήτηση δεν έχουμε καταλάβει ότι τα καλά παιχνίδια κρίνονται απο τους κανόνες και το μέγεθος του χώρου πιθανοτήτων που διαδραματίζονται και όχι σε σεναριακές ανατροπές, "καλλιτεχνικές" προσεγγίσεις κ.λ.π.

[Chief]

Σωστά, κάτι τέτοιο είχε γίνει με το Passage. Λοιπόν αυτό το παιχνίδι το θεωρώ ένα καλλιτέχνημα.

[Evans]

Titus συγνώμη που άργησα να απαντήσω και που απαντώ τόσο σύντομα, αλλά είμαι λίγο πτώμα.

Συμφωνώ σε αυτό που λες και βασικά είναι ένα από τα πράγματα που ήθελα να αφήσω να εννοηθεί με τα όσα έγραψα. Τα videogames δεν είναι ακόμα έτοιμα (στην πλειοψηφία τους τουλάχιστον) να δεχτούν μία τέτοια κριτική, για αυτό και λέω:

Όταν θα φτάσουμε σε σημείο να μη μιλάμε μόνο για το gameplay, αλλά να κάνουμε μία ώριμη κριτική πάνω στο ύφος του παιχνιδιού και στα θέματα τα οποία θίγει, τότε πιστεύω θα μιλάμε για τα videogames ως "τέχνη" ή ως "εν δυνάμει τέχνη."

Μακάρι να βρεις τα posts από το The Passage αν και αμφιβάλλω για κάτι τέτοιο...

[Chief]

Θα έλεγα οτι συμφωνώ σχεδόν απόλυτα με το Σωτήρη και όχι μόνο.

[Titus]

Και εδώ πάλι πιστεύω ότι εμφανίζεται η indie σκηνή και θα ξαναπώ αυτό που είπα κάποτε σε μία συζήτηση πάλι περί σεναρίου και videogames: Όπως κάποτε υπήρχαν (και υπάρχουν) ομάδες καλλιτεχνών, που αντάλλαζαν απόψεις και ιδέες, έτσι και τώρα υπάρχει μία "κοινότητα" δημιουργών, που ανταλλάζουν ιδέες, προτείνουν νέες μεθόδους ανάπτυξης και χρήσης του μέσου και μοιράζονται κοινές φιλοσοφίες και αντιλήψεις. Όταν βλέπεις τον Rohrer να σχολιάζει τα δημιουργήματα της Tale of Tales και του Jonathan Blow καταλαβαίνεις ότι κάτι υπάρχει εκεί έξω.

Αυτό πάντα υπήρχε, σε περισσότερο underground μορφή. Είτε σα homebrew προσπάθειες είτε στα πλαίσια του modding, οι ιδέες και οι προσπάθειες κυκλοφορούσαν. Αυτό που έχει αλλάξει πολύ είναι η προσβασιμότητα και η διανομή (πολύ απλά οι Online υπηρεσίες που έφεραν πολύ πιο κοντά το ευρύ κοινό και ταυτόχρονα κατευθύνουν πιο εύκολα τους δημιουργούς προς αυτό, χωρίς να εξαρτώνται από communities,φεστιβάλ ή οτιδήποτε), αλλά και το εν δυνάμει κοινό. Μέχρι την προηγούμενη γενιά, όλα αυτά ήταν προσβάσιμα μόνο στους χρήστες PC. Αυτό έχει αλλάξει άρδην. Ταυτόχρονα, οι γνωστοί οικονομικοί κολοσσοί μπορούν να εκμεταλλευτούν τέτοιου είδους προσεγγίσεις χωρίς κάποιο κόστος - απλά τα προσφέρουν στις online υπηρεσίες τους προς δοκιμή. Αυτό που δε βλέπω να αλλάζει (με εξαίρεση όμορφες δημιουργίες στη σφαίρα της διασκέδασης τύπου World of Goo και Scribblenauts) είναι το απαιτούμενο μέγεθος. Η Valve έσπρωξε το Portal μέσω του Half Life 2. Μικροί, πρωτάρηδες πλην ταλαντούχοι δημιουργοί δεν έχουν την ίδια πολυτέλεια, και κυρίως τους ίδιους πόρους, και αυτό θα τους κρατήσει μακριά από το ευρύ κοινό και, δυστυχώς, την τρέχουσα πραγματικότητα. Για προσπάθειες του βεληνεκούς του Braid δε χρειάζονται πολλά - πόσος καιρός πέρασε όμως από τότε που είδαμε ένα Deus Ex?

Κοντολογίς, το πνεύμα δυστυχώς ή ευτυχώς μένει ίδιο εδώ και πολλά χρόνια. Αυτό που έχει αλλάξει, και ίσως σπρώξει το πράγμα προς τα μπρος, είναι η δημοσιότητα, η προσβασιμότητα και η επικοινωνία κοινού και δημιουργών. Αυτό αντισταθμίζει κάπως τη στυγνή οικονομική πραγματικότητα του μέσου την τελευταία δεκαετία. Ολιγοπωλιακές συνθήκες με μεγάλες εταιρίες που καρπώνονται το σύνολο των πωλήσεων, ολοένα και περισσότερη διαφήμιση και απαιτούμενα μεγέθη για να μείνεις στην αγορά, διαρκείς εξαγορές και συγχωνεύσεις μικρότερων ανεξάρτητων εταιριών...Η δημιουργικότητα σε καθαρά εταιρικό επίπεδο έχει πάει περίπατο. Η ύπαρξη της indie σκηνής για μένα δεν είναι ούτε κάτι νέο ούτε κάτι καινοτόμο. Απλά μπορούμε να δούμε όλο και πιο πολλά πράγματα από αυτή.

Πάνω στα δύο τελευταία posts, έχω να παρατηρήσω το εξής. Για να κάνεις ανάλυση προθέσεων και περιεχομένου σε βάθους, πρέπει να ανταποκρίνεται και το υπό κρίση αντικείμενο. Αν συνδυάσει κανείς τα posts σας, η απάντηση έρχεται από μόνη της. Όσο σωστή και επιδοκιμαστέα κι αν είναι μια τέτοια στάση κριτικής, μήπως οδηγεί στην εξόντωση και μήπως είναι άνευ ουσιαστικού αντικειμένου ακριβώς επειδή τα παιχνίδια δε μπορούν να αντέξουν σε τέτοιου είδους κριτική? Οι (mainstream) κυκλοφορίες που αντέχουν τέτοια κριτική είναι ελάχιστες και δεν παρέχουν πάντα τα απαραίτητα επιχειρήματα, πλην φωτεινών εξαιρέσεων. Σαφώς και τα παιχνίδια πρέπει να κρίνονται σε κάθε περίπτωση στη βάση του τι προσφέρουν και όχι στο τι θέλαμε να δούμε (μια τεράστια παγίδα για το reviewer) αλλά αυτό από μόνο του δε λύνει κάτι. Η πιο σωστή κριτική σίγουρα βοηθά, αλλά ακόμα πιο σημαντική είναι η πληρέστερη και σφαιρική ενημέρωση (που δεν είναι απαραίτητα μέρος της κριτικής και στο κείμενό μου άπτεται περισσότερο στο τι κυκλοφορεί, από ποιόν και πώς είναι). Και εδώ πηγαίνουμε σιγά σιγά στο θέμα για το ιδανικό review που έχουμε καλύψει αλλού

Καταραμένοι τεχνικοί του server, δε μπορώ να βρω το θέμα για το Passage, μάλλον το έφαγε το σκοτάδι της μεταφοράς. Τι ηλίθιοι...

[Evans]

Loggo με εντυπωσιάζεις και δε θα το κρύψω. Λες πράγματα που φοβόμουν να πω, λόγω κάποιων αντιδράσεων που έτυχε να αντιμετωπίσω παλιότερα. Χαίρομαι που ξεπεράσαμε εκείνα τα στάδια που κάποιες φράσεις ήταν ταμπού και στο άκουσμά τους και μόνο όλοι ξεσηκώνονταν και πηγαίναμε από τον εκκολαπτόμενο διάλογο στον καυγά.

Σίγουρα πάντως δημιουργοί και κοινό αποτελεί ένα δίπολο, οι δύο άκρες του οποίου αλληλοεπηρεάζονται. Δε θα μπορούσε να υπάρξει το ένα αν δεν υπήρχε το άλλο. Όπως και να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα της τέχνης ("Τέχνη για την τέχνη" ή "Τέχνη για τον άνθρωπο") ο παράγοντας του τελευταίου, του ανθρώπου, είναι πάντα η βασική αρχή γύρω από την οποία κινείται ένα δημιούργημα, γιατί η τέχνη έχει σαν επίκεντρο τον άνθρωπο και μόνο αυτόν. Για αυτό το λόγο την αντιμετωπίζω ως κάτι πολύ γενικότερο από αυτό που συνήθως αφήνουν τα διάφορα είδη της. Δεν αποτελεί απλώς έναν "καθρέφτη της κοινωνίας," αντιπροσωπεύει την κουλτούρα και τον πολιτισμό που κουβαλάμε. Στην τέχνη αντικατοπτρίζεται και το εαν θα κάνουμε χώρο στο πεζοδρόμιο να περάσει ο συνάνθρωπός μας.

Επανέρχομαι στο δίπολο. Αυτό που πιστεύω ότι ίσχυε ως τώρα στα παιχνίδια (και ισχύει ακόμα και τώρα φυσικά) είναι ότι ανεξάρτητα από το εαν ήθελε να πει κάτι (προσωπικό) ο δημιουργός ή όχι, πάντα οι απαιτήσεις και οι προσδοκίες του κοινού καθόριζαν το τελικό προϊόν, όχι σε απόλυτο, αλλά σε πολύ μεγάλο βαθμό. Σε τόσο μεγάλο ώστε να μη θεωρείται τέχνη ένα τέτοιο δημιούργημα. Αν δεν έχει ο δημιουργός την ελευθερία να πει και να κάνει ό,τι θέλει με το παιχνίδι του, τότε πώς θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτό που κάνει είναι τέχνη; Φυσικά εδώ πέρα έρχονται και μπλέκουν οι ιδιαιτερότητες του media, όπως το gameplay και η πρωτοπορία ως προς το πώς γίνεται η αφήγηση της ιστορίας.

Εδώ εμφανίζεται και "Η τέχνη για την τέχνη." Ο καλλιτέχνης πρέπει να έχει ως στόχο την ικανοποίηση των δικών του αναγκών μέσω της δημιουργίας του και όχι την κάλυψη των αναγκών πιθανών "θεατών" του έργου του. Το "Η τέχνη για τον άνθρωπο" έχει να κάνει με το τι συμβαίνει πέραν της δημιουργίας. Ο καλλιτέχνης προφανώς και πρέπει να δείχνει τα έργα του στον κόσμο, όχι μόνο για να κριθεί, αλλά και για να κρίνει τις καταστάσεις που τον απασχολούν και που τον οδήγησαν στη δημιουργία. Κατά τη διαδικασία της δημιουργίας όμως ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να επηρεάζεται ή να περιορίζεται από τις πιθανές απαιτήσεις του "κοινού" του, αυτό είναι τελείως αντίθετο και με την τέχνη, αλλά και με την ελευθερία που αυτή πρεσβεύει.

Ένας καλλιτέχνης βέβαια πάντα κρίνεται. Το θέμα βρίσκεται στο είδος της κριτικής που δέχεται και στο που στοχεύει αυτή. Μπορεί να υπάρξει κριτική στο θέμα του έργου του και στον τρόπο που αυτός το προσέγγισε, στο αν είναι επίκαιρο ή άκαιρο, τετριμμένο ή όχι, καθώς και σε τεχνικά ζητήματα ή ζητήματα παρουσίασης. Από την άλλη μπορεί να υπάρξει κριτική απογυμνωμένη από οποιαδήποτε αντικειμενικότητα ή γνώση πάνω στο θέμα, οδηγούμενη μόνο από υποκειμενικά κριτήρια, πολλές φορές άσχετα τελείως με το αντικείμενο και τη φύση αυτού. Μία τέτοια κριτική σίγουρα δεν μπορεί να οδηγήσει τον καλλιτέχνη στο να γίνει καλύτερος και να σκεφτεί διαφορετικά κάποια πράγματα σχετικά με το ύφος του, την τεχνική του και το θέμα που τον απασχολεί, γιατί δεν απευθύνεται στον ίδιον αλλά σε παράγοντες τελείους άσχετους με το έργο και τη δημιουργία ("Τι θα ήθελα να δω και τι βλέπω"). Αντιθέτως, όταν η κριτική ασκείται καθαρά πάνω στο έργο του δημιουργού, βάζοντας στην άκρη τα υποκειμενικά μας κριτήρια, τότε μόνο μπορεί να βοηθήσει όχι μόνο τον καλλιτέχνη, αλλά και εμάς τους ίδιους, γιατί μόνο μία τέτοια κριτική μας βάζει στη διαδικασία να σκεφτούμε και να δούμε τι θέλει να μας περάσει ένα έργο. Τα προσωπικά μας κριτήρια θα μας οδηγήσουν στο να πούμε αν μας άρεσε ή όχι ένα έργο, μέσω μίας πιο αντικειμενικής ματιά όμως θα μπορεσουμε να αποκομίσουμε κάτι και ίσως να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα.

Τι κριτική δέχονται όμως τα videogames; Καμία φορά δεν έτυχε να δω κριτική που να σχετίζεται με αυτό που θέλει να πει το παιχνίδι. Λίγα τυπικά λόγια για το σενάριο και μετά κατεβατά ολόκληρα για τους μηχανισμούς και για το πώς αυτοί έδεναν μεταξύ τους. Όταν θα φτάσουμε σε σημείο να μη μιλάμε μόνο για το gameplay, αλλά να κάνουμε μία ώριμη κριτική πάνω στο ύφος του παιχνιδιού και στα θέματα τα οποία θίγει, τότε πιστεύω θα μιλάμε για τα videogames ως "τέχνη" ή ως "εν δυνάμει τέχνη." Και φυσικά όταν λέω "ύφος," δεν εννοώ μόνο την αισθητική, αλλά και το gameplay και τον τρόπο αφήγησης και πώς και τα τρία αυτά στοιχεία ενώνονται και δημιουργούν μία ολότητα. Δε θα ξεχάσω τη συζήτηση που είχαμε για το Passage, μία συζήτηση που ήταν σε αυτά ακριβώς τα πλαίσια.

[Loggo]

Το gameplay μπορεί να στηρίζεται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό στην εικαστική προσέγγιση ή στη μουσική ενός τίτλου, όχι να περιορίζεται στην αφήγηση. Η αφήγηση είναι ΜΕΣΟ, όχι σκοπός, και δεν αποτελεί ΚΑΝ εξ προοιμίου στόχο ενός παιχνιδιού.

Απλά.

Όσον αφορά το χαρακτηρισμό σου περί «εν δυνάμει τέχνης», γενικά τον θεωρώ πολύ εύστοχο, κι αν δεν είχα την αντίληψη που έχω για τη τέχνη σαν θεμέλιο (γιατί από εκεί ξεκινάνε όλα, έξω από τα videogames, μιλάω για το πώς αντιλαμβάνομαι τη τέχνη γενικά) θα τον ενστερνιζόμουν απόλυτα. Ουσιαστικά νομίζω ότι κι εγώ και εσύ και ο Evans, έχουμε πάνω κάτω το ίδιο πράγμα στο μυαλό μας όταν αναφερόμαστε στα videogames σαν medium, εννοούμε λίγο πολύ το ίδιο πράγμα, αλλά το εκφράζουμε διαφορετικά λόγω της διαφορετικής θεμέλιας αντίληψης για τη τέχνη.

Loggo παλιότερα είχαμε χοντρές διαφωνίες πάνω στο θέμα

Βασικά εγώ αυτό το βρίσκω τέλειο.
Διαφωνίες σε τόσο ανοιχτό και απελευθερωμένο επίπεδο, μόνο η απόλυτη υποκειμενικότητα και το «ρευστό» της τέχνης μπορεί να μας δώσει.

Από την άλλη, προσωπικά δικαιολογώ απόλυτα τον οποιοδήποτε απορρίπτει τα videogames σα τέχνη. Για να είμαι ειλικρινής, είμαι σίγουρος ότι το ίδιο θα έκανα κι εγώ αν η αντίληψη μου για τη τέχνη (γενικά) ήταν διαφορετική. Δε ξέρω αν έγινε ή όχι κατανοητό από το προηγούμενο post μου, αλλά για να το θέσω απλά, το ότι χαρακτηρίζω τα videogames τέχνη, είναι περισσότερο απόρροια της θεμέλιας αντίληψης μου για τη τέχνη γενικά (κάτι εξ’ ολόκληρου υποκειμενικό άλλωστε), παρά του τι έχει καταφέρει το ίδιο το medium. Ένα medium για το οποίο έτσι κι αλλιώς έχω πολλές ενστάσεις και παράπονα, μέρος των οποίων ειπώθηκαν στο προηγούμενο post μου.

Αν πριν 10 χρόνια μιλούσαμε για το Spector, το Gilbert, το Molyneux, τώρα μιλάμε για...ποιόν? Λείπουν αφ'ενός οι μεγάλες, σημαντικές προσωπικότητες που θα αρθρώσουν μια συγκεκριμένη πρόταση (αν και εδώ ο αντίλογος είναι πως η απελευθέρωση της διάδοσης και της διανομής των παιχνιδιών μέσω του Internet, του Marketplace κλπ έχει καταστήσει ευκολότερη την προσέγγιση του κοινού), και πολύ φοβάμαι πως λείπει και το κοινό. Ο Link εδώ κάνει τον πιο πετυχημένο παραλληλισμό της κουβέντας, αυτόν με τα κόμικς. Με άλλα λόγια μια μορφή τέχνης που μόλις πρόσφατα έσπασε το φράγμα της επαφής με το ευρύ κοινό όσον αφορά τη σοβαρότητά της, η ιδιαιτερότητά της σε σχέση με τη ζωγραφική και τη λογοτεχνία είναι πλέον αναγνωρισμένη και οριοθετημένη, πέρασε από μια μεγάλη μετάλλαξη (αυτή των graphic novels), και κάτι τέτοιο επιτεύχθηκε μέσα από εταιρίες όπως η Vertigo και δημιουργούς όπως ο Moore. ΓΙΑΤΙ τα παιχνίδια ΑΡΝΟΥΝΤΑΙ ή ΑΔΥΝΑΤΟΥΝ να κάνουν κάτι τέτοιο? Τα μέσα είναι εκεί αλλά δεν αξιοποιούνται. Ο λόγος, πιστεύω, είναι η ελλιπής ζήτηση. Η κίνηση και ο ντόρος του Portal και του Braid είναι σίιγουρα ενθαρυντικά, αλλά είναισταγόνες στον ωκεανό όπως οι 10 - 20 που μπορεί να αναφέρει ο καθένας από εμάς. Λείπει, πλέον, το σημείο αναφοράς για όλους αυτούς τους δημιουργούς. Στη μουσική αυτό λέγεται ¨σκηνή" - η σκηνή του Seattle, της Νέας Υόρκης, του Μπρίστολ, της Βιέννης - στον κινηματογράφο και το θέατρο λέγεται "σχολή", στη λογοτεχνία "γενιά". Ένα τέτοιο ανάλογο δεν υπάρχει στα videogames. Λόγοι? Αφ'ενός χρονικοί - δεν έχει περάσει ίσως ο απαιτούμενος χρόνος ωρίμανσης, τα πράγματα ίσως δεν έχουν κάνει τον κύκλο τους (σαν επιχείρημα δε μου πολυαρέσει). Αφ'ετέρου, όπως τονίστηκε, ζήτημα της κατάστασης της βιομηχανίας. Ίσως είναι και ζήτημα παιδείας των κατασκευαστών, δεν ξέρω. Αυτό που βλέπω είναι πως, αν δεν δημιουργηθεί ένας ιδεατός ή πραγματικός πόλος συσπείρωσης ΤΩΝ DEVELOPERS από τη μια και του πεινασμένου (απαραιτήτως επαρκούς πληθυσμιακά, κάτι για το οποίο πολύ αμφιβάλλω) κοινού από την άλλη, δε θα δούμε κάποια σημαντική αλλαγή. Θα συνεχίσουμε να ποορευόμαστε σα μια past time activity με στιγμές αναλαμπών και κάποια πιο σοβαρά παιχνίδια τύπου management για τους παππούδες.

Ακριβώς, δεν υπάρχει κανείς, ούτε σε ατομικό (designer), ούτε σε συλλογικό (κάποιο studio) επίπεδο από τον οποίο να περιμένεις το κάτι παραπάνω. Ίσως κάποιος να μπορούσε να αναφέρει τον Ueda ή τον Cage. Βέβαια, προσωπικά, ειδικά για τον δεύτερο, έχω τις ενστάσεις και τις επιφυλάξεις μου. Πρόκειται όμως για δυο πρόσωπα που τουλάχιστον το ψάχνουν.

Μπορώ να δεχθώ ότι, ως βιομηχανία, οι δημιουργίες προσαρμόζονται στους κανόνες της αγοράς. Απ’ την άλλη όμως, υπάρχει και κανείς που θέλει, μπορεί και έχει να πει κάτι; Η εντύπωση που βγαίνει είναι ότι δεν υπάρχει κανείς, ή, αν υπάρχει, είναι σταγόνα στον ωκεανό.

Θα τολμήσω να πω, ότι η όλη κατάσταση είναι κυρίως θέμα κουλτούρας και παιδείας, τόσο του κοινού, όσο και των σχεδιαστών. Ας είμαστε ειλικρινείς τώρα, τι έχει να πει o μέσος σχεδιαστής ενός videogame, σε σχέση με τον μέσο καλλιτέχνη που προέρχεται από ένα άλλο medium; Είναι ένα ερώτημα. Επίσης, το κοινό, τι ζητάει, τι απαιτήσεις έχει σε σχέση με το αντίστοιχο κοινό ενός αλλού medium; Είναι επίσης ένα ερώτημα. Δεν μου αρέσει και σε καμία περίπτωση δε θα ήθελα να χαρακτηρίσω κατώτερο το επίπεδο των ανθρώπων που σχετίζονται με το εν λόγω medium, σε σχέση το αντίστοιχο της λογοτεχνίας ή του κινηματογράφου πχ. Θα πω όμως, ότι τόσο σε επίπεδο σχεδιαστών, όσο και κοινού, τα videogames έχουν μια συγκεκριμένη κουλτούρα. Μια κουλτούρα αρκετά διαφορετική σε σχέση με τα προαναφερθέντα media. Αλλά και, μεταξύ σοβαρού κι αστείου, θα πω ότι, δυστυχώς, τόσο το κοινό, όσο και οι σχεδιαστές, πάσχουν από το σύνδρομο Hollywood σε μεγαλύτερο βαθμό από άλλα media.

Και εδώ είναι που το κλασικό φιλοσοφικό ερώτημα της κότας και του αυγού, γίνεται για άλλη μια φορά επίκαιρο.

Το κοινό διαμορφώνει τις δημιουργίες;
Ή οι δημιουργίες το κοινό;

Είναι προφανές ότι υπάρχει μια σχέση αλληλεξάρτησης αυτών των δυο. Από τη μια οι δημιουργίες δε πρόκειται να κινηθούν σε διαφορετικά μονοπάτια, αν το ίδιο το κοινό δεν απαιτήσει κάτι τέτοιο. Από την άλλη όμως, οι δημιουργίες είναι αυτές που διαμορφώνουν τη κουλτούρα του κοινού. Αυτές είναι που μπορεί να ανάψουν τη σπίθα για αλλαγές σε δημιουργικό επίπεδο, αυτές είναι που θα δώσουν τα κατάλληλα ερεθίσματα, αυτές είναι που μπορεί να ωριμάσουν το κοινό (και ειδικό τύπο θα προσθέσω) κοκ. Δε θα το πάω πολύ μακριά, θα πω όμως ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι τίτλοι οι οποίοι, άλλοι περισσότερο, άλλοι λιγότερο, έχουν συντελέσει στη σταδιακή ωρίμανση το κοινού, και μελλοντικοί τίτλοι, έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν αυτό το έργο. Τέτοιες περιπτώσεις είναι απαραίτητες, γιατί ακόμα κι αν δεν επηρεάσουν το σύνολο της μάζας, είναι δεδομένο ότι θα δημιουργήσουν τάσεις (κοινού - δημιουργιών) μέσα σ’ αυτήν. Τάσεις οι οποίες, όντας ακόμα στο στάδιο της δημιουργίας είναι, στη παρούσα φάση, πολύ μικρής δυναμικής. Γι’ αυτό και οι τίτλοι οι οποίοι προσπαθούν να σπάσουν τα δεσμά, κινούνται, μέχρι στιγμής, κυρίως σε indie επίπεδο.

Ας μου επιτρέψετε όμως να πιστεύω, ότι το Braid δε θα είχε καμία απολύτως τύχη αν κυκλοφορούσε 15 χρόνια πριν. Ούτε από τη μεριά των gamers, ούτε από εκείνη του ειδικού τύπου. Κανένας τους δεν ήταν έτοιμος για το Braid πριν 15 χρόνια. Αντίστοιχα, μπορώ να αναφέρω και παραδείγματα παλιότερων τίτλων, για τους οποίους δεν υπήρχε η κατάλληλη ωριμότητα την εποχή που κυκλοφορήσαν και, αναπόφευκτα, αδικήθηκαν. Δε ξέρω αν ακούγεται fanboy-στικό, θεωρώ όμως ότι το Ecco the Dolphin είναι ένας τέτοιος τίτλος πχ.

Για να πάμε σε κάτι πιο mainstream, όταν ανακοινώθηκε το Wind Waker σηκώθηκε θύελλα αντιδράσεων για τη επιλογή απεικόνισης, και δε θα βγάλω την ουρά μου απ’ έξω. Αυτή τη στιγμή όμως, κυρίως λόγω Wind Waker, είμαστε σε θέση να δεχθούμε το συγκεκριμένο ύφος, αλλά και κάθε εναλλακτική άποψη απεικόνισης. Αντίστοιχα, η πρόσφορα του Braid πχ, ξεφεύγει από τα καθιερωμένα, καθώς μεταφέρεται σε πολλαπλά επίπεδα. Το Braid δεν ήταν απλά ένας εξαιρετικός τίτλος, ήταν μια περίπτωση τίτλου ικανή να συμβάλει στην ωρίμανση του κοινού, του ειδικού τύπου, αλλά και της κοινότητας των σχεδιαστών. Στάθηκε ερέθισμα για περισσότερα Braid, ανέβασε τις απαιτήσεις και διαμόρφωσε με τη σειρά του τη κουλτούρα, τουλάχιστον μιας μερίδας, του κοινού. Η πρόσφορα του Braid είναι ανεπανάληπτη από κάθε άποψη. Αν μπορούσαμε να είχαμε ένα Braid κάθε 5 χρόνια, τώρα θα ήμασταν αλλού.

Αυτά είναι σημαντικά βήματα, γίνονται αργά, αλλά γίνονται. Το αν θα μπορούσαν να είναι και μεγαλύτερα και περισσότερα είναι άλλο θέμα.

Από κει και πέρα, συνεχίζω να θεωρώ πολύ σημαντική τη διαφαινόμενη έλλειψη δημιουργών που πραγματικά έχουν να πουν κάτι. Δε ξέρω κατά πόσο θα ήταν δυνατό κάποια στιγμή τα videogames να προσεγγίσουν, με οποιονδήποτε τρόπο, ανθρώπους από άλλα media να ασχοληθούν με τον σχεδιασμό τους. Ένα, δυο παραδείγματα υπάρχουν σήμερα, απλά δε ξέρω κατά πόσο θα ήταν δυνατό να γίνει σε μαζικότερο επίπεδο. Αν γινόταν όμως, πιστεύω ότι θα ωφελούνταν σε τεράστιο βαθμό το medium, το οποίο έτσι κι αλλιώς, έχει ακόμα πολλά να μάθει.